Có đề cương chưa hẳn là đã có tác phẩm. Có tác phẩm
chưa hẳn là đã có tài. Và có tài vẫn phải tranh thủ thời gian mới viết được.
Một nhà văn có đề cương như một người hứa là sẽ có đạo đức. Nhưng rồi anh ta có
giữ được đạo đức hay không lại phải còn chờ việc anh ta làm. Đề cương chỉ là
lời nói, lời nói dài trên giấy, đã phải là việc làm thực sự đâu. Trong đề cương
viết: “Hành quân qua nhà. Mùa lúa chín. Vợ đang gặt ở cánh đồng. Chồng thấy vợ
nhưng không gọi vì sợ lộ bí mật. Vợ thoáng thấy chồng muốn reo lên, nhung sợ
nhầm người khác, người ta cười cho. Xa xa súng nổ…”. Ai bảo đề cương thế là
không đạt? Nhưng vào văn chương, dễ thường giản đơn và trần trụi như thế mà
được ư? Phải cụ thể đến tùng chi tiết một mới hòng cảm động được lòng bạn đọc.
Hành quân vào tiết nào? Thời gian nào? Sau một lần chiến thắng, một lượt chỉnh
quân hay một lần thua trận? Tâm lý hành quân sẽ do đó mà khác nhau.
Bộ đội đây đa số là quê ở đấy hay noi khác? Mùa lúa
chín do đó cũng làm cho toàn đơn vị cảm nghĩ khác nhau. Riêng người chồng và
nguời vợ, tả họ tách riêng ư? Hay tả họ lẫn giữa đồng đội? Đối thoại giữa người
chồng và các bạn hành quân. Đối thoại giữa người vợ và các người bạn gái khác.
Và tiếng súng xa xa kia là ca- nông hay moóc-chê? Thậm chí tiếng súng bắn lúc
ban mai khác lúc chiểu hôm, âm hưởng xuống rừng không giống xuống một đồng lúa
chín. Cả một con chim bay qua đồng lúa vang tiếng súng cũng phải tả. Cho nên
chỉ mới có đề cương không thôi, không nên vội bắt người khác tin ngay là mình
có thể viết hay ngay được. Mà phải viết ra hên giấy hắng mực đen, và chúng ta
thảo luận với chung quanh trên cơ sở giấy trắng mực đen.
Trên cơ sở giấy trắng mực đen, mọi người đều nhận Võ Huy
Tâm là có vốn sống, có tài năng, và cơ quan anh đã bô trí cho anh nghỉ để viết.
(Nhưng chính giấy trắng mực đen của VÙNG MỎ, NHỮNG NGƯỜI THỢ MỎ là anh viết
trong lúc còn làm công nhân đào than). Cố nhiên không phải ai cũng có thể tranh
thủ như Võ Huy Tâm. Có người ốm, có người có vợ con. Có người thích thoải mái
thì mới làm việc được. Có người cần có thì giờ rỗi rãi để học thêm, sống thêm,
biết làm sao được? Ví như bạn có về Hội Nhà Văn cũng phải tranh thủ thôi. Người
ít, việc nhiều mà lại. Vả chăng ai cũng muốn viết văn.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: ca
dao là gì, tài liệu văn học
dân gian


