Người ta rút ra từ cái hiện thực để rồi suy luận tưởng tượng, điều ấy khác gì với xây dựng một cốt truyện theo óc suy luận giả tạo không?
Có những nhà văn xuất phát từ sự việc rồi nâng lên ý. Có những nhà văn xuất phát từ ý rồi đi tìm sự việc chứng minh. Cả hai đều có thể đưa đến kết quả và có thể đưa đến thất bại. Chàng Văn có rất nhiều kỷ niệm kháng chiến mà không viết được. Sau một lớp chinh huấn, một khóa triết học, hay một lần đọc sách, thảo luận gi gì đấy, trong óc Chàng Văn bỗng lóe ra được một điểm tư tưởng nào, và Chàng Văn liền viết các chuyện cũ dưới cái ánh sáng mói của sự lóe ra ấy. Đấy là một ví dụ. Có khi ngược lại, trong các lần chỉnh huấn, học tập, đọc sách kia, Chàng Văn thú một điểm tư tưởng gì, nhưng mò mãi trong óc vẫn không có đủ sự việc, thế thì Chàng Văn bèn đi xuống xã, lên công trường tìm cho ra cái tài liệu thực tế để sáng tác ra cốt truyện, sự việc chứng minh được tư tưởng ấy. Và nếu nhiều tài liệu sống, phù họp, tất nhiên sẽ thành công.
Nhưng cả hai phương pháp đều đưa đến thất bại, nếu sự việc, cốt truyện chứa đựng ý này, ta lại suy luận ra ý khác, sự việc, cốt truyện ít ý mà ta lại tán róc ra nhiều. Hoặc sự việc là sự việc giả tạo, cốt truyện là cốt truyện chắp vá, tự nó còn chưa mưu được cái sống cần thiết cho nó nữa, nói gì nó bênh vực cho một ý nào.
Riêng theo ý Chàng Văn nghĩ thì trong hai phương pháp trên, phương pháp từ hiện thực rồi suy nghĩ tưởng tượng thêm vẫn “ăn chắc’’ hơn. Trong hiện thực khách quan, tự nó đã có chất tư tưởng của thời đại rồi. Phương pháp sau, “xây dựng một cốt truyện theo suy luận” nếu không thận trọng, dễ đưa đến bôi đen, hay tô hồng, bởi vì nó dựa trên cái ý chủ quan của ta, mà chủ quan của ta không phải lúc nào cũng phản ánh đúng thời đại.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: ca
dao la gi, các thể loại văn học
dân gian
