Nhà thơ có quyền gây mê cho độc giả. Nhưng ở đây, nhiều câu hỏi dồn dập
như thế quá đã phát sinh và nó đánh tan chất mê chưa nhóm được lên kia. Độc giả
liền tỉnh táo mà thấy rằng: đây không là sự thật. Đây không có tình cảm thật.
Đây chỉ có cái ý ngồ ngộ hay. Đây chỉ là những chít, những lời tác giả đem ra
chơi cho sướng tai độc giả! Và thế là giấc mộng tan tành.
Bài viết đã dài. Nhưng vấn dề về ca dao còn lắm. Tôi muốn nói về ca dao
hiện nay đã quên rất nhiều các lối phú, tỉ, hứng cổ truyền, về vấn đề bài ca
dao đã biến thành những bài thơ vui kể chuyện, về ca dao đã quên phong cách cô
đọng mà đi theo lối kể lể dài dòng, về ca dao lẫn lộn với về, diễn ca, văn vần
phổ biến chính sách, về việc phát triển không cân đối giữa ca dao hài hước và
ca dao trữ tình, hình như ca dao trữ tình ngày một ít đi, hình như ca dao hài
hước đang thắng thế. Nhưng tôi muốn dừng lại ở vấn đề đã phát biểu ở trên là
trong ca dao hiện nay có tình trạng chưa ổn trong bản thân con người sáng tác:
Hoặc là anh ta xem lý trí trọng hơn tình cảm, chưa thực để hết tất
cả tình cảm của mình vào sáng tác…
Hoặc là anh giả ra những tình cảm lệch về phía mới này, hay phía
cũ kia, phía khỏe này, phía yếu khác, để động viên người đọc.
Những cái ấy đã làm cho ca dao chưa chiếm được vị trí thích đáng
trong lòng người và trong văn học, ngang các thể loại khác hiện nay.
Lần thêm một bước lên các nguyên nhân của những lệch lạc trên,
tôi nhận thấy sở dĩ chúng ta có những điều lệch đó, đầu tiên, vì đã có những
cái lệch sau này:Xem ca dao như một thứ văn nghệ hạng xoàng, làm thế nào cũng
được. Xem cái công chúng đọc, nghe ca dao, như một công chúng không cần tôn
trọng mấy, cho nôn nói thế nào cũng xong. Nói về nền văn học cũ, đồng chí
Trường Chinh dạy: “Muốn làm thơ hay, phải học ca dao và TRUYỆN KIỀU”. Không có
sự xếp loại nào đứng đến thế. Và quần chúng thưởng thức ca dao hiện nay cũng là
quần chúng đã thưởng thức TRUYỆN KIỀU và ca dao cổ. Họ đã thuộc lòng hàng ngàn,
hàng vạn câu ví, câu hò, câu đối đáp cũ mà tinh cảm và nghệ thuật đều đến mức
tuyệt vời. Ta không thể bôi bác trước một quần chúng độc giả như vậy.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: ca
dao viet nam, vai trò của
ngôn ngữ
