Như chỉ thị, thông cáo, biên bản hội nghị, báo cáo, nhật ký đơn vị, cá nhân, thư từ hàng binh, tù binh, thư từ các tư nhân, hồ sơ ở các tòa án, các ty công an, bản cung khai các tội nhân, các bản tự kiểm thảo, lý lịch… Những tài liệu ấy giúp ích cho ta rất nhiều. Quyển SUỐI THẾP của nhà văn Liên Xô là lấy tài liệu ở một quyển nhật ký.
Vả chăng, có nhiều người mà ta gần gũi họ, chưa chắc đã hiểu rõ họ bằng xem thư từ. Ví dụ đến một ông phú nông để nói chuyên, chắc chắn là ông ta sẽ không bao giờ nói rõ tâm lý ông ta cho mình nghe, nhưng đọc bức thư của ông gửi cho con kể lể chuyên gia đình, chuyện xóm giềng, chuyện ủng hộ v.v… thì ta sẽ hiểu rõ ông ta được.
Dự các buổi công khai, các phiên tòa
Muốn hiểu những vụ ruộng đất, không gì bằng đến xem những phiên hòa giải của ban tư pháp xã. Muốn hiểu những vụ án gián điệp phải đến các phiên tòa đại hình.
Tham gia các hội nghị
Hội nghị nào cũng có lợi nhưng đặc biệt là các hội nghị kiểm thảo nhân vật, kiểm thảo công tác, kiểm thảo phong trào để rút ưu, khuyết điểm. Tinh thần hội nghị càng dân chủ bao nhiêu, càng có lọi cho việc sưu tầm tài liệu bấy nhiêu.
Hỏi chuyện
Hỏi chuyên không phải là cứ tìm đến người ta rồi theo lối phóng viên nhà báo hỏi: Thế nào? Bao nhiêu? Bao giờ? Kẻ nào? Vì sao? Chỗ nào v.v…? Như thế hoặc là quần chúng nhút nhát không trả lời gì cho ta, hoặc họ trả lời lấy lệ, nguyên tắc, sáo ngữ, không lọi gì cho việc xây dựng tác phẩm văn nghệ sau này cả. Muốn hỏi chuyện, trước hết hãy khéo léo dân vận, khéo léo làm quen rồi hỏi chuyện dần dà hay khêu gợi cho người ta tâm sự với mình. Một hình thức cao hon là lối hỏi chuyện tập thể. Vào trong đơn vị, đến một gia đình, đi trên ca-nô, ta có thể nhân lúc tụ họp nhiều người, khêu ra một câu chuyện cho họ thảo luận tranh cãi cùng nhau, nhân đó ta mới tìm được nhiều tài liệu. Trong lúc hỏi chuyện, ta nên nhắm những đối tượng sau này:
Các cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo và cán bộ chuyên môn phụ trách công việc. Muốn tìm hiểu vấn đề dân quân trong xã, phải gặp anh bí thư và anh xã đội trưởng xã ấy thì mới có thể có một cái nhìn đúng đắn bao quát về phong trào.
