Tôi kể cho bè bạn nghe một câu chuyện ai cũng cho là tu tưởng rất tốt, nhưng khi viết xong, các bạn ấy đọc lại, lại bảo là nhạt. Thế có phải vì hỏng kỹ thuật không? Theo tôi nghĩ, nội dung quyết định hình thức. Mà nội dung tốt, thì hình thức tất nhiên phái tốt. Vả cho là hình thức kém đi nữa, thì trong một tác phẩm nội dung chiếm bảy mươi phần trăm, hình thức chiếm ba mươi phần trăm (hay bốn mươi phần trăm đi), chả lẽ vì cái ít mà lại bỏ cái nhiều, không lấy cái chính mà lại lấy cái phụ? Chàng Văn cho biết ý kiến kẻo tôi hoang mang.
Nào Chàng Văn có đọc tác phẩm của bạn đâu mà biết nó hỏng hay thành công, và hỏng về hình thức hay vò nội dung như bạn hỏi. Vậy thì “tạm” (tạm nhé, xin bạn dừng buồn) xem nó có thể hỏng cả hai.
Nếu là hỏng về hình thức, thì bạn cũng chớ có ngạc nhiên. Bạn đã dịch thơ bao giờ chưa? Cũng một nội dung bài nước ngoài ấy thôi, cần diễn đạt vào hình thức Việt Nam – cùng tôn trọng tình ý chữ nghĩa của tác giả như nhau, thế mà có người là “dịch giả”, lại có người thành “dịch thật” đấy. Không phải có nội dung, tự nhiên là có hình thức. Chàng Văn có một nội dung sẵn rồi, nhưng lần này viết thì hỏng, lần khác viết thì lại không hỏng và lần nữa thì cả hàng xóm láng giềng đều nắc nỏm khen hay! ấy là vì không theo tự nhiên chủ nghĩa, buông xuôi hai tay, cứ để mặc nó nội dung tự nhiên, nó muốn biến ra hình thức gì thì biến, như anh mê ngủ, tự nhiên mặc cho những ý nghĩ ban ngày, bây giờ vào đêm, nó muốn thành ra giấc mơ nào thì thành. Mà phải phấn đấu, mở mắt ra để phấn đấu, tìm cho được cái hình thức nào xứng đáng với nội dung nhất, ăn khớp với nội dung nhất, thì khi ấy mới gọi là nội dung quyết định hình thức được. Nhiều nhà phê bình hay nghĩ: anh ấy có đạo đức, tất nhiên da anh ấy trắng. Đâu phải là đơn giản như vậy được.
Nếu là hỏng về nội dung, bạn nên nghĩ rằng: Nội dung không có nghĩa chỉ là tư tưởng. Nội dung một bản báo cáo khoa học hay triết học thì có thể nói chủ yếu là ở phần tư tưởng – ý nghĩ trong ấy. Nhưng nội dung một tác phẩm nghệ thuật thì lại có khía riêng biệt của nó. Nó gồm có: nội dung tư tưởng, tức là những chủ đề, những vấn đề, những tư tưởng tác giả đưa ra. Nó lại đòi: nội dung tình cảm, tức là những tư tưởng, ý tưởng ấy, anh bảo vệ nó với một nhiệt độ tình cảm nào?
Từ khóa tìm kiếm nhiều: ca
dao việt nam, vai tro cua
ngon ngu
