Thứ Sáu, 31 tháng 7, 2015

Xem tiểu thuyết dài, có đoạn nhiều không có liên quan gì đến câu chuyện chính


       Xem tiểu thuyết dài, tôi thấy có đoạn nhiều khi không có liên quan gì đến câu chuyện chính cả nhưng tác giả cứ đua vào, như thế có đúng không?
       Tiểu thuyết ngắn cũng xảy ra những điều như thế, chứ không phải chỉ ở tiểu thuyết dài. Đấy là trường họp các tiểu thuyết ngắn, dài viết dở. Nguyên nhân có thể vì nhà văn không thấy rõ mình đang suy nghĩ về vấn đề gì, chiến đấu cho chủ đề tư tưởng nào, nên từ chuyện nọ xọ qua chuyện kia mà không thấy mình di lạc.

Xem tiểu thuyết dài, có đoạn nhiều không có liên quan gì đến câu chuyện chính

        Cũng có thể vì nguyên nhân khác là vì nhà văn ôm đồm tài liệu, tham lam những điều mình nghe được, thấy được, biết được, nô lệ cái thực tế ấy đến mức không biết lấy gì, chọn gì, bỏ gì trong đống vốn sống của mình. Nhưng không nên lẫn lộn những trường hợp “hỏng” này với trường họp “thành công” khác của những loại truyện dài của Nga, của Anh, của Liên Xô… trong ấy tác giả không những chỉ chú ý tập trung tả gọn một số nhân vật, một số sự việc của một câu chuyện chính nào mà còn muốn mở rộng ra tả cả dòng đòi, cuộc đời phong phú, phức tạp bao trùm quanh câu chuyện chính.
          Nhiều nhân vật đi qua tác phẩm vài dòng rồi chết, nhiều sự việc xảy ra ở trang này rồi thì không thấy sự tiếp tục phát hiển chặt chẽ của nó ở những trang sau, nhưng thật ra đấy đều là các bộ phận hữu cơ máu thịt của tác phẩm, cắt đi thì ta không hiểu được cái không khí, cái thời đại của tác phẩm, không hiểu được cả cái “chính” của câu chuyện mà những chi tiết này đã “phụ” vào một cách đắc lực để làm ta hiểu thêm.


Đọc thêm tại:

Ở loại truyện ngắn “khách quan” thì giọng điệu tác giả biểu lộ ra bằngcách nào?


      Câu hỏi cô đọng quá, Chàng Văn chưa hiểu hết ý. Truyện “khách quan” ở đây, có phải bạn muốn chỉ lối truyện trong ấy tác giả không để lộ mình ra, không nói đến mình, không có cái “tôi” đóng ngôi chủ hay ngôi thứ trong truyện? Bạn đã ngắm những tượng đá tạc hình voi, ngựa chưa? Đã ngắm những bức tranh hoa điểu, chim muông chưa? Tịnh không có một bóng dáng người trong ấy. Thế mà ngắm các tượng ấy, xem các tranh ấy, ta vẫn thấy được con người chủ quan của nghệ sĩ, giọng điệu của anh ta ra sao, ta có thể biết ngay. Hoặc là do các đề tài anh ta chọn. 

Ở loại truyện ngắn “khách quan” thì giọng điệu tác giả biểu lộ ra bằngcách nào?

      Nhà nghệ sĩ thích vẽ hoa nở hẳn tâm hồn không giống nhà họa sĩ thích vẽ hoa tàn. Nhà điêu khắc thích tạc voi nằm hẳn có thái độ nhìn đời khác nhà điêu khắc thích tạc voi đúng. Nhưng cùng hai nhà nghệ sĩ khai thác một đề tài giống nhau, ta vẫn có thể nhận ra hai bút pháp khác nhau biểu thị hai tâm hồn – tầm trạng không giống nhau. Người này thích chạm tỉ mỉ kẽ tóc chân tơ, người kia ưa những đường nét dọc ngang bao quát. Ở người này sắc màu là một sự đốt cháy tâm hồn; ở người kia màu sắc lại làm nó nguôi yên.
      Trong lúc sáng tác, ta đừng tìm cách để “lộ” cái ta ra, cũng đừng tìm cách “giấu” nó. Cứ tự nhiên, hồn nhiên mà tả, hoàn toàn nhập tâm vào cái “khách quan” ta tả. Thế rồi, trong khi ta ngỡ ta chỉ tả có ngọn núi, con sông… ta đã tả được cả con người, và trong khi ta ngỡ ta tả người khác là ta đã vô tình tả ta trong ấy.

Từ khóa tìm kiếm nhiều: ca dao là gì, tài liệu văn học dân gian

Tác phẩm chỉ phản ánh được nhà văn, không phản ánh được thời đại?


         Trong nghề văn, theo Chàng Văn, thà bám lấy thực tế mà bị bệnh “chụp ảnh” còn hơn buông roi thực tế để thành ra “vẽ ma” vậy. Riêng với bạn, Chàng Văn đề nghị:
- Bạn tập chú ý, nhận xét và ghi ngôn ngữ của người lớn trong một thời gian. Cũng tập chú ý, nhận xét và ghi ngôn ngữ của trẻ con nữa. Vì chỉ có nắm chắc được ngôn ngữ của người lớn, biết nó thế nào là người lớn, thì mới “dựng” nên được ngôn ngữ trẻ con! Và Chàng Văn nghĩ rằng, không phải bạn đã nắm được ngôn ngữ trẻ con như các bạn của bạn bảo đâu – nếu được thế, chắc chắn bạn đã “dựng” được tiếng nói của người lớn.

Tác phẩm chỉ phản ánh được nhà văn, không phản ánh được thời đại?

-  Từ nay, khi sáng tác, bạn hãy tạm dựa vào nhiều việc thực, người thực hơn là dựa vào trí tưởng tượng của mình; dựa vào sổ tay ghi chép hơn là dựa vào trí nhớ. Và trong lúc sống thường ngày, hãy chú ý nhận xét đến sự việc, hình ảnh chung quanh hơn là chú ý đến cảm xúc chủ quan của mình.
          Cố nhiên đây chỉ là những “bước” tạm thời, đấy không phải “tất cả con đường” của người viết văn. Nhưng đi trên con đường kia, lúc đầu, tất nhiên người viết nên bước qua những “bước” ấy.
           Đến đây có lẽ bạn sẽ hỏi: “Thế những nhà văn, những nhà văn hào nữa, thường khoe rằng trong nhân vật tốt và cả trong nhân vật xấu đều có sự sống của họ, là nghĩa thế nào? Chả phải Nguyên Du đã đem máu thịt của mình để dụng nên Kim Trọng, Thúy Kiều, Từ Hải, và dựng cả Hồ Tôn Hiến, mụ Tú Bà, Mã Giám Sinh đó sao?” Vâng, đúng thế, nhà văn đã đưa những cái tốt mình nuôi nấng trong tâm can để trút vào những nhân vật tốt trong tác phẩm. Đồng thời ông cũng lấy những cái xấu (nhiều khi chỉ là mầm mống) trong ông, mà ông đã tiêu diệt loại trừ được, để dựng nên những nhân vật xấu trên hang giấy, hòng nguyền rủa nó được triệt để sâu sắc hơn.
           Nhưng trong cô Kiều “có” Nguyễn Du, chứ không phải trong cô Kiều “chỉ có” Nguyễn Du; trong mụ Tú bà có Nguyễn Du, nhưng trước hết trong mụ Tú bà phải có hàng trăm mụ Tú bà khác mà Nguyễn Du đã từng thấy, từng nghe, từng khinh ghét. Nhà văn trút máu thịt riêng của mình vào nhân vật, nhưng xã hội, cuộc đòi lại cũng trút thêm máu thịt những người khác vào đấy rất nhiều. Nếu không thế thì tác phẩm chỉ phản ánh được nhà văn thôi, không sao phản ánh được thời đại. Và nếu không thế, thì người ta có thể căn cứ vào nhân vật tốt, xấu mà cho nhà văn này được huân chương hay bắt nhà văn kia lại phải ở tù.

Từ khóa tìm kiếm nhiều: ca dao la gi, các thể loại văn học dân gian